آزمایشگاههای صنایع غذایی با نمونههایی از مراحل مختلف تولید روبهرو هستند؛ از مواد اولیه، آب مصرفی و مواد بستهبندی تا نمونههای حین فرایند، محصولات غذایی، نوشیدنیها و نمونههای نگهداریشده برای مطالعات ماندگاری. هر گروه از نمونهها ممکن است برنامه آزمون، روش اجرا، زمانبندی و حدود پذیرش متفاوتی داشته باشد.
در کنار آزمونهای شیمیایی و فیزیکی، آزمونهای میکروبی نیز به زمانبندی دقیق، ثبت مراحل مختلف و پیگیری نتیجه نهایی نیاز دارند. Lenava LIMS اطلاعات نمونه، روش آزمون، مشخصات محصول و نتیجه را در یک ساختار مرتبط نگه میدارد تا وضعیت هر نمونه، مسئول انجام کار، مراحل باقیمانده و سابقه بازبینی آن بدون جستوجو در فایلها و فرمهای پراکنده در دسترس باشد.
- ثبت تأمینکننده، لات و بچ مواد اولیه
- ارتباط نمونه با خط تولید و محصول نهایی
- مدیریت آزمونهای میکروبی، شیمیایی و تغذیهای
- کنترل مشخصات و حدود پذیرش هر محصول
- برنامهریزی مطالعات ماندگاری و فواصل آزمون
- بازبینی نتایج و صدور گزارش یا گواهی آنالیز
از دریافت نمونه تا تصمیم درباره کیفیت محصول
آزمایشگاههای صنایع غذایی در نقاط مختلف چرخه تولید نقش دارند. بخشی از آزمونها برای پذیرش مواد اولیه و ارزیابی تأمینکنندگان انجام میشوند، بخشی شرایط فرایند و محصول در حال تولید را بررسی میکنند و گروه دیگری به کنترل محصول نهایی، ماندگاری، ارزش تغذیهای یا ایمنی میکروبی اختصاص دارند. بنابراین هر نمونه باید از زمان ثبت با اطلاعاتی مانند نام ماده یا محصول، تأمینکننده، شماره لات یا بچ، تاریخ تولید، خط فرایند و آزمونهای مورد نیاز همراه باشد.
در Lenava LIMS میتوان برای هر خانواده محصول، نوع ماده یا مرحله تولید، برنامه آزمون و گردشکار جداگانه تعریف کرد. مسیر یک نمونه لبنی، نوشیدنی، ماده اولیه خشک، محصول کنسروی یا نمونه سطح و محیط تولید الزاماً یکسان نیست. سامانه این تفاوتها را در قالب مراحل مشخص مدیریت میکند تا کاربران بدانند چه آزمونهایی باید انجام شوند، مسئول هر مرحله چه کسی است و نمونه در چه وضعیتی قرار دارد.
روشهای آزمون، مشخصات فنی، واحدهای اندازهگیری و حدود پذیرش در کنار نمونه نگهداری میشوند. این ارتباط کمک میکند نتیجه هر آزمون با مشخصات صحیح همان محصول یا ماده مقایسه شود. در صورت تغییر روش، فرمول یا مشخصات محصول، نسخههای قبلی نیز برای حفظ سابقه باقی میمانند و مشخص است هر نتیجه بر اساس کدام نسخه ثبت و تأیید شده است.
آزمونهای میکروبی معمولاً مراحل و زمانبندی متفاوتی نسبت به آزمونهای شیمیایی دارند. ثبت رقتها، زمان انکوباسیون، نتایج میانی و نتیجه نهایی میتواند در یک گردشکار کنترلشده انجام شود. آزمونهای شیمیایی، فیزیکی، تغذیهای و حسی نیز متناسب با روش و قالب نتیجه خود در سامانه تعریف میشوند.
اگر نتیجهای خارج از مشخصات باشد یا در بررسی میکروبی نیاز به اقدام بیشتری داشته باشد، نمونه پیش از انتشار نتیجه در مسیر بازبینی قرار میگیرد. کارشناس یا مسئول کنترل کیفیت میتواند روش آزمون، وضعیت تجهیز، دادههای اولیه، شرایط نمونه و نتایج قبلی را بررسی کند و در صورت نیاز، بازآزمایی، ثبت عدم انطباق یا اقدام بعدی را پیگیری کند. توضیحات، اصلاحات و تأییدها نیز در سابقه نمونه باقی میمانند.
ردیابی بچ بخش مهم دیگری از این ساختار است. با اتصال مواد اولیه، تأمینکننده، نمونههای حین تولید و نتایج محصول نهایی به بچ مربوط، میتوان سابقه آزمایشگاهی محصول را در یک مسیر واحد مشاهده کرد. این اطلاعات هنگام بررسی انحراف کیفیت، رسیدگی به شکایت مشتری، ارزیابی تأمینکننده یا محدودکردن دامنه فراخوان محصول اهمیت زیادی دارد.
مطالعات ماندگاری نیز میتوانند بر اساس محصول، شرایط نگهداری و فواصل زمانی آزمون برنامهریزی شوند. نمونههای هر دوره، آزمونهای مورد نیاز و نتایج بهصورت مرتبط نگهداری میشوند تا روند تغییر کیفیت محصول در طول زمان قابل مشاهده باشد. مشخصات محصول و نسخههای فرمولاسیون نیز میتوانند همراه با تاریخ اعتبار و وضعیت تأیید مدیریت شوند.
پس از تکمیل و تأیید آزمونها، نتایج میتوانند در قالب گزارش فنی، گزارش کنترل کیفیت یا گواهی آنالیز ارائه شوند. در صورت وجود رابط فنی مناسب، دریافت داده از تجهیزات آزمایشگاهی و تبادل اطلاعات با ERP، QMS یا سامانههای تولید نیز متناسب با زیرساخت هر پروژه بررسی میشود. داشبوردها و تحلیلهای روند، دید منظمتری از وضعیت نمونهها، نتایج نامنطبق، مطالعات ماندگاری و تغییرات کیفیت محصول فراهم میکنند.
مواد اولیه، نمونههای حین فرایند و محصولات نهایی همراه با تأمینکننده، لات، بچ، تاریخ تولید و خط مربوط ثبت میشوند تا سابقه هر نمونه از دریافت تا تکمیل و تأیید آزمون قابل پیگیری باشد.
آزمونهای میکروبی، شیمیایی، فیزیکی، تغذیهای و حسی همراه با روش، زمانبندی و حدود پذیرش مدیریت میشوند تا نتایج نیازمند بررسی پیش از تأیید و انتشار بهدرستی پیگیری شوند.
فواصل آزمون مطالعات ماندگاری، شرایط نگهداری، نسخه مشخصات و نتایج هر دوره در یک ساختار مرتبط باقی میمانند و پس از تأیید، در گزارشهای فنی، گواهی آنالیز و تحلیل روند قرار میگیرند.
نوع و دامنه اتصال تجهیزات و سامانههای بیرونی بر اساس رابطهای فنی موجود و محدوده هر پروژه بررسی و پیکربندی میشود.